dōng líng hóu jì fèi, guò sī mǎ jì zhǔ ér bǔ yān. jì zhǔ yuē: “jūn hóu hé bǔ yě?” dōng líng hóu yuē: “jiǔ wò zhě sī qǐ, jiǔ zhé zhě sī qǐ, jiǔ mèn zhě sī tì. wú wén zhī xù jí zé xiè, bì jí zé dá. rè jí zé fēng, yōng jí zé tōng. yī dōng yī chūn, mǐ qū bù shēn, yī qǐ yī fú, wú wǎng bù fù. pú qiè yǒu yí, yuàn shòu jiào yān.” jì zhǔ yuē: “ruò shì, zé jūn hóu yǐ yù zhī yǐ, yòu hé bǔ wèi?” dōng líng hóu yuē: “pú wèi jiū qí ào yě, yuàn xiān shēng zú jiào zhī.” jì zhǔ nǎi yán yuē: “wū hū! tiān dào hé qīn? wéi dé zhī qīn; guǐ shén hé líng? yīn rén ér líng. fú shī, kū cǎo yě; guī, kū gǔ yě, wù yě. rén, líng yú wù zhě yě, hé bù zì tīng ér tīng yú wù hū? qiě jūn hóu hé bù sī xī zhě yě? yǒu xī zhě bì yǒu jīn rì, shì gù suì wǎ tuí yuán, xī rì zhī gē lóu wǔ guǎn yě; huāng zhēn duàn gěng, xī rì zhī qióng ruí yù shù yě; lù qióng fēng chán, xī rì zhī fèng shēng lóng dí yě; guǐ lín yíng huǒ, xī rì zhī jīn gāng huá zhú yě; qiū tú chūn jì, xī rì zhī xiàng bái tuó fēng yě; dān fēng bái dí, xī rì zhī shǔ jǐn qí wán yě. xī rì zhī suǒ wú, jīn rì yǒu zhī bù wèi guò; xī rì zhī suǒ yǒu, jīn rì wú zhī bù wèi bù zú. shì gù yī zhòu yī yè, huá kāi zhě xiè; yī qiū yī chūn, wù gù zhě xīn. jī tuān zhī xià, bì yǒu shēn tán; gāo qiū zhī xià, bì yǒu jùn gǔ. jūn hóu yì zhī zhī yǐ, hé yǐ bǔ wèi?”

东陵侯：指秦东陵侯邵平，秦亡后为平民。既废：已经被废黜。过：拜访。司马季主：汉代善卜者。卜焉：向他占卜。君侯：对东陵侯的尊称。何卜也：占卜什么呢。久卧者思起：长久躺卧的人想起身。久蛰者思啓：长久冬眠的想苏醒。蛰，动物冬眠。啓，同“启”，苏醒。久懑者思嚏：长久郁闷的人想打喷嚏。懑，烦闷。嚏，喷嚏。蓄极则泄：蓄积到极点就会宣泄。閟极则达：闭塞到极点就会通达。閟，闭塞。热极则风：热到极点就会起风。壅极则通：堵塞到极点就会通畅。一冬一春：经过一个冬天一个春天。靡屈不伸：没有屈曲而不伸展的。靡，无。一起一伏：一兴起一隐伏。无往不复：没有去而不返的。仆窃有疑：我私下有疑惑。仆，谦称。愿受教焉：希望受到教诲。若是：像这样。则君侯已喻之矣：那么您已经明白这个道理了。喻，明白。又何卜爲：又何必占卜呢。爲，句末语气词。未究其奥：没有穷究其中的奥妙。卒教之：最终教导我。卒，终。乃言曰：于是说道。呜呼：叹词。天道何亲：天道亲近谁呢。惟德之亲：只亲近有德的人。鬼神何灵：鬼神有什么灵验。因人而灵：依靠人而灵验。夫蓍：那蓍草。枯草也：是枯草。龟：龟甲。枯骨也：是枯骨。物也：都是物。人，灵於物者也：人，是比物灵明的。何不自听而听於物乎：为什么不听自己的而听物的呢。且：况且。何不思昔者也：为什么不想想从前呢。有昔者必有今日：有从前就必有今天。是故：因此。碎瓦颓垣：碎瓦破墙。昔日之歌楼舞馆也：是从前的歌楼舞馆。荒榛断梗：荒芜的榛丛断折的草梗。昔日之琼蕤玉树也：是从前的琼花玉树。琼蕤，美玉般的花。露蛬风蝉：露中的蟋蟀风中的蝉。蛬，蟋蟀。昔日之凤笙龙笛也：是从前的凤笙龙笛。鬼磷萤火：鬼火萤火。昔日之金釭华烛也：是从前的金灯华烛。釭，灯。秋荼春荠：秋天的苦菜春天的荠菜。昔日之象白驼峯也：是从前的象白驼峰。象白，象肉。驼峯，骆驼峰。丹枫白荻：红枫白荻。昔日之蜀锦齐纨也：是从前的蜀锦齐纨。纨，细绢。昔日之所无：从前没有的。今日有之不爲过：今天有了不算过分。昔日之所有：从前有的。今日无之不爲不足：今天没有也不算不足。是故一昼一夜：因此一昼一夜。华开者谢：花开的会凋谢。华，同“花”。一秋一春：一秋一春。物故者新：物旧的会变新。激湍之下：急流之下。必有深潭：必有深潭。高丘之下：高丘之下。必有浚谷：必有深谷。浚，深。君侯亦知之矣：您也知道这个道理了。何以卜爲：何必占卜呢。

本文借东陵侯与司马季主的问答，阐明祸福相依、盛衰相替之理。司马季主以枯草枯骨为喻，指出人灵于物，不应听命于物；又列举今昔对比，说明有昔必有今，有无不足为过。全文以排比铺陈，气势充沛，劝人明理自省，不必迷信占卜。