余家贫，耕植不足以自给。幼稚盈室，瓶无储粟，生生所资，未见其术。亲故多劝余爲长吏，脱然有怀，求之靡途。会有四方之事，诸侯以惠爱爲德，家叔以余贫苦，遂见用於小邑。於时风波未静，心惮远役，彭泽去家百里，公田之利，足以爲酒。故便求之。及少日，眷然有归欤之情。何则？质性自然，非矫厉所得。饥冻虽切，违己交病。尝从人事，皆口腹自役。於是怅然慷慨，深愧平生之志。犹望一稔，当敛裳宵逝。寻程氏妹丧於武昌，情在骏奔，自免去职。仲秋至冬，在官八十余日。因事顺心，命篇曰《归去来兮》。乙巳岁十一月也。
归去来兮，田园将芜胡不归？既自以心爲形役，奚惆怅而独悲？悟已往之不谏，知来者之可追。实迷途其未远，觉今是而昨非。舟遥遥以轻扬，风飘飘而吹衣。问征夫以前路，恨晨光之熹微。
乃瞻衡宇，载欣载奔。僮仆欢迎，稚子候门。三径就荒，松菊犹存。携幼入室，有酒盈樽。引壶觞以自酌，眄庭柯以怡颜。倚南窗以寄傲，审容膝之易安。园日涉以成趣，门虽设而常关。策扶老以流憩，时矫首而遐观。云无心以出岫，鸟倦飞而知还。景翳翳以将入，抚孤松而盘桓。
归去来兮，请息交以绝游。世与我而相违，复驾言兮焉求？悦亲戚之情话，乐琴书以消忧。农人告余以春及，将有事於西畴。或命巾车，或棹孤舟。既窈窕以寻壑，亦崎岖而经丘。木欣欣以向荣，泉涓涓而始流。善万物之得时，感吾生之行休。
已矣乎！寓形宇内复几时？曷不委心任去留？胡爲乎遑遑欲何之？富贵非吾愿，帝乡不可期。怀良辰以孤往，或植杖而耘耔。登东皋以舒啸，临清流而赋诗。聊乘化以归尽，乐夫天命复奚疑！
注音
yú jiā pín, gēng zhí bù zú yǐ zì jǐ. yòu zhì yíng shì, píng wú chǔ sù, shēng shēng suǒ zī, wèi jiàn qí shù. qīn gù duō quàn yú wéi zhǎng lì, tuō rán yǒu huái, qiú zhī mí tú. huì yǒu sì fāng zhī shì, zhū hóu yǐ huì ài wéi dé, jiā shū yǐ yú pín kǔ, suì jiàn yòng yú xiǎo yì. yú shí fēng bō wèi jìng, xīn dàn yuǎn yì, péng zé qù jiā bǎi lǐ, gōng tián zhī lì, zú yǐ wéi jiǔ. gù biàn qiú zhī. jí shǎo rì, juàn rán yǒu guī yú zhī qíng. hé zé? zhì xìng zì rán, fēi jiǎo lì suǒ dé. jī dòng suī qiè, wéi jǐ jiāo bìng. cháng cóng rén shì, jiē kǒu fù zì yì. yú shì chàng rán kāng kǎi, shēn kuì píng shēng zhī zhì. yóu wàng yī rěn, dāng liǎn shang xiāo shì. xún chéng shì mèi sàng yú wǔ chāng, qíng zài jùn bēn, zì miǎn qù zhí. zhòng qiū zhì dōng, zài guān bā shí yú rì. yīn shì shùn xīn, mìng piān yuē guī qù lái xī. yǐ sì suì shí yī yuè yě.
guī qù lái xī, tián yuán jiāng wú hú bù guī? jì zì yǐ xīn wéi xíng yì, xī chóu chàng ér dú bēi? wù yǐ wǎng zhī bù jiàn, zhī lái zhě zhī kě zhuī. shí mí tú qí wèi yuǎn, jué jīn shì ér zuó fēi. zhōu yáo yáo yǐ qīng yáng, fēng piāo piāo ér chuī yī. wèn zhēng fū yǐ qián lù, hèn chén guāng zhī xī wēi.
nǎi zhān héng yǔ, zài xīn zài bēn. tóng pú huān yíng, zhì zǐ hòu mén. sān jìng jiù huāng, sōng jú yóu cún. xié yòu rù shì, yǒu jiǔ yíng zūn. yǐn hú shāng yǐ zì zhuó, miǎn tíng kē yǐ yí yán. yǐ nán chuāng yǐ jì ào, shěn róng xī zhī yì ān. yuán rì shè yǐ chéng qù, mén suī shè ér cháng guān. cè fú lǎo yǐ liú qì, shí jiǎo shǒu ér xiá guān. yún wú xīn yǐ chū xiù, niǎo juàn fēi ér zhī huán. jǐng yì yì yǐ jiāng rù, fǔ gū sōng ér pán huán.
guī qù lái xī, qǐng xī jiāo yǐ jué yóu. shì yǔ wǒ ér xiāng wéi, fù jià yán xī yān qiú? yuè qīn qī zhī qíng huà, lè qín shū yǐ xiāo yōu. nóng rén gào yú yǐ chūn jí, jiāng yǒu shì yú xī chóu. huò mìng jīn chē, huò zhào gū zhōu. jì yǎo tiǎo yǐ xún hè, yì qí qū ér jīng qiū. mù xīn xīn yǐ xiàng róng, quán juān juān ér shǐ liú. shàn wàn wù zhī dé shí, gǎn wú shēng zhī xíng xiū.
yǐ yǐ hū! yù xíng yǔ nèi fù jǐ shí? hé bù wěi xīn rèn qù liú? hú wéi hū huáng huáng yù hé zhī? fù guì fēi wú yuàn, dì xiāng bù kě qī. huái liáng chén yǐ gū wǎng, huò zhí zhàng ér yún zǐ. dēng dōng gāo yǐ shū xiào, lín qīng liú ér fù shī. liáo chéng huà yǐ guī jìn, lè fū tiān mìng fù xī yí!