liù wáng bì, sì hǎi yī, shǔ shān wù, ē páng chū. fù yā sān bǎi yú lǐ, gé lí tiān rì. lí shān běi gòu ér xī zhé, zhí zǒu xián yáng. èr chuān róng róng, liú rù gōng qiáng. wǔ bù yī lóu, shí bù yī gé; láng yāo màn huí, yán yá gāo zhuó; gè bào dì shì, gōu xīn dòu jiǎo. pán pán yān, qūn qūn yān, fēng fáng shuǐ wō, chù bù zhī qí jǐ qiān wàn luò. cháng qiáo wò bō, wèi yún hé lóng? fù dào xíng kōng, bù jì hé hóng? gāo dī míng mí, bù zhī xī dōng. gē tái nuǎn xiǎng, chūn guāng róng róng; wǔ diàn lěng xiù, fēng yǔ qī qī. yī rì zhī nèi, yī gōng zhī jiān, ér qì hòu bù qí. fēi pín yìng qiáng, wáng zǐ huáng sūn, cí lóu xià diàn, niǎn lái yú qín, zhāo gē yè xián, wèi qín gōng rén. míng xīng yíng yíng, kāi zhuāng jìng yě; lǜ yún rǎo rǎo, shū xiǎo huán yě; wèi liú zhǎng nì, qì zhī shuǐ yě; yān xié wù héng, fén jiāo lán yě. léi tíng zhà jīng, gōng chē guò yě; lù lù yuǎn tīng, yǎo bù zhī qí suǒ zhī yě. yī jī yī róng, jìn tài jí yán, màn lì yuǎn shì, ér wàng xìng yān. yǒu bù jiàn zhě, sān shí liù nián. yān zhào zhī shōu cáng, hán wèi zhī jīng yíng, qí chǔ zhī jīng yīng, jǐ shì jǐ nián, piāo lüè qí rén, yǐ dié rú shān. yī dàn bù néng yǒu, shū lái qí jiān. dǐng chēng yù shí, jīn kuài zhū lì, qì zhì lǐ yǐ, qín rén shì zhī, yì bù shèn xī. jiē hū! yī rén zhī xīn, qiān wàn rén zhī xīn yě. qín ài fēn shē, rén yì niàn qí jiā. nài hé qǔ zhī jìn zī zhū, yòng zhī rú ní shā! shǐ fù dòng zhī zhù, duō yú nán mǔ zhī nóng fū; jià liáng zhī chuán, duō yú jī shàng zhī gōng nǚ; dīng tóu lín lín, duō yú zài yǔ zhī sù lì; wǎ fèng cēn cī, duō yú zhōu shēn zhī bó lǚ; zhí lán héng jiàn, duō yú jiǔ tǔ zhī chéng guō; guǎn xián ǒu yǎ, duō yú shì rén zhī yán yǔ. shǐ tiān xià zhī rén, bù gǎn yán ér gǎn nù. dú fū zhī xīn, rì yì jiāo gù. shù zú jiào, hán gǔ jǔ, chǔ rén yī jù, kě lián jiāo tǔ! wū hū! miè liù guó zhě liù guó yě, fēi qín yě; zú qín zhě qín yě, fēi tiān xià yě. jiē hū! shǐ liù guó gè ài qí rén, zé zú yǐ jù qín; shǐ qín fù ài liù guó zhī rén, zé dì sān shì kě zhì wàn shì ér wéi jūn, shuí dé ér zú miè yě? qín rén bù xiá zì āi, ér hòu rén āi zhī; hòu rén āi zhī ér bù jiàn zhī, yì shǐ hòu rén ér fù āi hòu rén yě.

六王：指战国时齐、楚、燕、韩、赵、魏六国国君。毕：完结，指被秦灭亡。四海一：天下统一。蜀山兀：蜀地的山光秃了，指木材被砍伐殆尽。阿房出：阿房宫建成了。覆压：覆盖。隔离天日：遮蔽了天空和太阳。骊山：山名，在今陕西临潼。北构而西折：从北边建起，折向西边。直走咸阳：一直通到咸阳。二川：指渭水和樊川。溶溶：河水流动的样子。宫墙：宫殿的围墙。廊腰缦回：走廊像腰带一样曲折回环。檐牙高啄：屋檐像鸟嘴一样高高翘起。各抱地势：各自依着地形。钩心斗角：指宫室结构错综复杂，也比喻用尽心机。盘盘焉：盘旋的样子。囷囷焉：曲折回旋的样子。蜂房水涡：像蜂房，像水涡。矗：高耸。落：座，所。长桥卧波：长桥横卧在水波上。未云何龙：没有云怎么出现了龙？复道：楼阁之间架在空中的通道。霁：雨后放晴。冥迷：分辨不清。歌台暖响：歌台上歌声温暖。春光融融：像春光一样和暖。舞殿冷袖：舞殿里舞袖飘拂。风雨凄凄：像风雨一样凄冷。妃嫔媵嫱：泛指皇帝的妃子和宫女。王子皇孙：指六国的贵族子弟。辇：乘辇车。朝歌夜弦：早晚唱歌弹琴。荧荧：明亮的样子。扰扰：纷乱的样子。晓鬟：早晨梳的发髻。渭流涨腻：渭水上涨，浮着脂粉。椒兰：香料。雷霆乍惊：像雷霆突然响起。辘辘：车声。杳：深远。所之：所去的地方。一肌一容：每一处肌肤，每一种容貌。尽态极妍：极尽姿态的美丽。缦立：久立。望幸：盼望皇帝来临。三十六年：指秦始皇在位年数，或说指宫女多年不得见。收藏：收藏的珍宝。经营：经营的财物。精英：精华。剽掠：抢劫掠夺。倚叠：堆积。鼎铛玉石：把鼎当作铁锅，把玉当作石头。金块珠砾：把金子当作土块，把珍珠当作沙砾。逦迤：连续不断。锱铢：极小的重量单位，比喻细微。负栋之柱：支撑栋梁的柱子。南亩：农田。椽：架在梁上的木条。磷磷：形容钉头突出。庾：粮仓。参差：长短不齐。帛缕：丝线。直栏横槛：纵横的栏杆。九土：九州，指天下。呕哑：形容声音嘈杂。独夫：指秦始皇。骄固：骄横顽固。戍卒叫：指陈胜吴广起义。函谷举：函谷关被攻占。楚人一炬：指项羽火烧阿房宫。焦土：烧焦的土地。族秦：灭秦。递三世：传了三代。不暇：来不及。监：借鉴。

本文借阿房宫的兴建与毁灭，揭露秦朝统治者穷奢极欲、剥削百姓的罪行，指出秦亡的根本原因是自身暴政，而非天下反抗。文章铺陈夸张，描写生动，结尾以史为鉴，警示后人。